Założenia do konstrukcji TBH

Ul TBH (Top Bar Hive) możemy zdefiniować jako jednokondygnacyjny ul bezramkowy, w którym plastry podtrzymywane są na wymiennych snozach (barach).
Konstrukcję takiego ula najlepiej chyba zobrazuje ten film:
Alternative Beekeeping Using the Top Bar Hive and The Bee Guardian Methods

Z uwagi na prostą konstrukcję tego typu ula, jego wykonanie nie wymaga wielkich umiejętności manualnych. Każdy kto posiada podstawowe narzędzia stolarskie oraz trochę miejsca w domu, nie powinien mieć żadnych problemów z wykonaniem tej konstrukcji. Przy projektowaniu ula TBH, nie jesteśmy ograniczeni żadnymi rozmiarami. Oczywiście wszystko w granicach rozsądku i z zachowaniem odpowiednich założeń, które są podstawą przy budowie każdego typu ula. Niezależnie od typu i konstrukcji, w każdym ulu muszą być zachowane pewne wymiary akceptowane przez pszczoły.

W przypadku uli ramkowych, odległość między bocznymi listwami ramki, a ścianą ula powinna wynosić od 7,5 do 8 mm. Odległość między liniami środkowymi beleczek ramkowych powinna mieścić się w granicach od 35 do 38 mm, z czego na szerokość beleczki ramki przypada 25 mm, a na uliczki miedzyramkowe ok. 12 mm. Odległość między dnem ula, a dolnymi beleczkami ramek, powinna wynosić od 20 do 22 mm. Między górną beleczką ramek dolnego korpusu, a dolną beleczką ramek górnego korpusu, czy nadstawką musi być zachowana przestrzeń o wysokości 10 mm. Otwór wylotowy powinien mieć wysokość 20 mm i szerokość nie mniejszą niż 250 mm. Z boków gniazdo oddziela się od wolnej przestrzeni ula deską (zatworem), który powinien przylegać do ścian ula i nie sięgać dna na wysokość 10 mm. Znając szerokości plastra pszczelego (od 22 do 25 mm) i szerokość uliczek międzyramkowych, możemy ustalić szerokość naszej snozy, która powinna wynosić 35 mm w  części gniazdowj i 38 mm w części miodnej. Snoza bezwzględnie powinna mieć grubość min 20 mm (nie może zaginać się pod ciężarem zgromadzonego w plastrze miodu). Oczywiście wszystkie snozy o stałej szerokości 35 mm, w znacznym stopniu ułatwią nam pracę, jeśli zajdzie potrzeba przełożenia snozy w inne miejsce np. za kratę odgrodową. Kłąb zimowy roju pszczelego ma kształt zbliżony do kuli o średnicy od 20 do 25 cm. Bezpieczna odległość kłębu od dennicy powinna wynosić nie mniejsza niż 10 cm. Na tej podstawie możemy założyć, że wysokość wewnętrzna naszego ula nie powinna być mniejsza niż 35 cm. Ściany boczne w ulu TBH, powinny być nachylone pod kątem 120 stopni w stosunku do dennicy. Przy takim nachyleniu pszczoły nie kleją plastrów do ścian ula. Oczywiście zdarza się, że pszczoły w kilku miejscach nadbudują woszczynę do ściany ula, ale przy pomocy odpowiednio długiego noża lub dłuta bez problemu sobie z tym poradzimy. Kąt nachylenia nie jest tutaj wartością przypadkową. Taki właśnie kąt jest ściśle związany z komórką pszczelą.
Powyższe założenia sugerują nam zatem konstrukcję o wymiarach – szerokość ok. 50 cm (długość snozy) i ścianę boczną z deski o szerokości ok.46 cm. W naszych warunkach klimatycznych gniazdo pszczele silnej, zdrowej rodziny, w okresie pożytku powinno składać się z 10 ramek (Dadanta lub warszawskie poszerzane o wymiarach 435 mm x 300 mm). Ramka warszawska poszerzana mieści plaster o powierzchni ok 1200 cm2. Ul warszawski poszerzany może pomieścić do 16 ramek, co daje nam plastry o łącznej powierzchni ok. 19000 cm2. Przy założeniu, że nasza snoza będzie miała długość 51 cm, pszczoły odbudują plaser o szerokości 44 cm, boku 39 cm i wysokości 33 cm. Powierzchnia plastra będzie wynosić zatem ok. 830 cm2. Na tej podstawie możemy przyjąć, że nasz ul TBH powinien pomieścić 32 snozy (np. 16 snoz gniazdowych i 16 snoz miodnych). Uwzględniając dwie przegrody (zatwory), długość wewnętrzna naszego ula powinna wynosić nie mniej niż 125 cm. Nie zapominajmy, że przy takiej konstrukcji ula, podczas miodobrania bezpowrotnie zabieramy plastry z miodem i raczej nigdy nie zapełnimy ula tyloma snozami. W praktyce ul TBH nie powinien być krótszy niż 100 cm. Długość taka pozwoli nam na komfort pracy podczas przemieszczania snoz oraz odpowiednią rozbudowę gniazda w czasie obfitych pożytków. Ul TBH powinien posiadać co najmniej trzy otwory wylotowe o średnicy 25 mm, umieszczone ok. 25 mm nad dennicą (pszczoły nie powinny chodzić po nieczystościach znajdujących się na dennicy). Umiejscowienie wylotu (zabudowa ciepła, czy zimna) wymaga odrębnych dyskusji i zależy od położenia pasieki. Jednak z uwagi, iż w naturalnych warunkach pszczoły zabudowują najczęściej plastry na zimno uważam, że ul powinien być wykonany również w zabudowie zimnej tzn. plastry ułożone prostopadle do ściany z wylotem. Mostek (lądowisko) dla pszczół przed wylotem, powinien być nachylony pod kątem 90 stopni do ściany ula (60 stopni do pionu). Wyjmowana dennica w znacznym stopniu ułatwi nam prace porządkowe w ulu. Przy grubości deski 1,5 cm, nie jest konieczne ocieplanie dennicy. Do budowy ula najbardziej odpowiednie jest drewno z gatunków miękkich – najczęściej sosnowe. Drewno twarde, takie jak dębowe czy bukowe, ze względu na trudną obróbkę oraz gorszą izolację termiczną raczej nie jest odpowiednim materiałem. W handlu dostępne są panele (półki klejone), które idealnie nadają się na wewnętrzne ściany ula. W naszych warunkach klimatycznych ściany ula powinny być podwójne (nie jest to konieczne przy desce o grubości min. 3 cm), ale nie zanadto ocieplone. Zbyt ciepły ul ma wpływ na okresy czerwienia matek, a co się z tym wiąże rozwojem tak powszechnie panującej warrozy.
Na zewnątrz ul możemy wykończyć boazerią, pod którą znajduje się materiał izolacyjny. Najbardziej popularnym i wygodnym materiałem do ocieplenia jest zapewne styropian. Jednak z uwagi na utrudnioną wentylację ula, nie jest on najlepszym materiałem izolacyjnym. Dobrymi materiałami na ocieplenie są: pakuły, filce, mech, słoma, sieczka słomiana, suche liście. Nie nadają się jako materiał do ocieplania trociny i wióry drzewne. Zewnętrzną część ula konserwujemy impregnatem do drewna, pozbawionym toksycznych zapachów (impregnat akrylowy z naturalnymi woskami nie zawierający rozcieńczalników). W żadnym wypadku nie malujemy wnętrza ula. Możemy jedynie przemyć go wilgotną szmatką nasączoną w esencji mięty lub herbaty. Pszczoły same dokonają odpowiednich zabiegów konserwacyjnych. Wszystkie elementy ula powinny być skręcone i sklejone klejem wodoodpornym.

Podane powyżej wielkości do założeń przy konstrukcji ula TBH, są jedynie orientacyjne i mogą różnić się w zależności od regionu naszego kraju, co wiąże się z pożytkami oraz siłą rodzin pszczelich.

Zamieszczony poniżej rysunek pozwoli zapewne lepiej zobrazować konstrukcję ula TBH wraz z jego proponowanymi wymiarami.